شیكاریی

ئەگەر لە بازنەیەکی سەرووی خۆمانەوە لە جیهان بڕوانین/ بەشی یەکەم

د.مەدیحە سۆفی گۆی زەوی لە ڕوبەڕوبوونەوەیەکی سەختی کێشەی جۆراوجۆردایە، کە ئیدی دەستی مرۆڤ ناتوانێت بە خێرایی بەریپێبگرێت، لە کاتێکدا هەر ئەو دەستە هۆکاری ناهاوسەنگی و شێواندنێتی، ئاڵنگارییەکان زۆر و نییەتی چارەسەکان لەگەڵ کێشەکاندا تاکولۆ دەکەون، بەتایبەتی پاش ئەم فرەجەمسەرییەی، کە ئێستا لەودیو هزرە دژبەیەکەکانەوە وەکو ژەمە تۆڵە لێدەنرێت و دژ …

درێژه‌

ڵێدان ل ناسناما ژنێ

ئەگەر ئەز وەکۆ ژن د هشمەندیا وێ چەندێ دا نەبم، کو رەگەزەکا داگیرکریمە! گرنگە ب سەلمینم.            “جوان عزەت” جوان عزەت ژیان ب خوە ل سەر سێکۆچکا “ئەڤین، ئازادى و بەرپرسیاريێ” هاتیە زمان، نە گرنگییدان ب رەھ و ریشالى یا  ڤێ سێکۆچکێ دەرگەهى ل بەر سێکۆچکا “نە حەزکرن، بندەستى و بێ …

درێژه‌

رۆشنبیرێ ئازادیخواز کییە؟      

جوان عزەت رۆشنبیرێ ئازادیخواز کییە؟ ئەڤە ئێک ژ پرسیارێن گرنگ و پێویستە کو هەر ئێک ژ مە ل خوە بکەت. رۆشنبیرێ ئازادیخواز، ئەوە ئەوێ خوە ل سەروویا هەر تشتەکێ دناڤ واقیعیدا رووددەت ببینیت. ئێک ژ خالێن گرنگ یێن رۆشنبیرێ ئازادیخواز ئەوە، کو دگەل خواندنا “نها/ ئێستا” بژیت. راڤەکرن و هزرکرن …

درێژه‌

کێشەی کەشوهەوا و دۆخی باشووری کوردستان

د. مەدیحە سۆفی مێژووناسی ئیسرائیلی یوڤال هەراری دەڵێ ” لە سەدەی بیستویەکدا مرۆڤایەتی ڕوبەڕووی سێ ئاڵنگاری زۆر گەورە دەبێێتەوە، کە بریتین لە شەڕی ئەتۆمی، شێواندنی تەکنەلۆژی و وێرانبوونی ئیکۆلۆژین، ئێمە لێرەدا ئاماژە بە بواری ئیکۆلۆژی دەدەین، کە بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی ئەتمۆسفێر و  ئەو دەرئەنجامە نەرێنیانەی بەدوای خۆیدا دەیهێنێ، چ کاریگەرییەکی …

درێژه‌

كتێبە زۆر خراپەكان

– فردریك نیتشەی نەفرەتی، مارتن هایدیگەری درۆزن، میشێل فوكۆی دێوانە – شوان ئەحمەد بەرایی: وەك چۆن كتێبخانەكان پڕن لەكتێبی باش و لە تێكستی چێژبەخش، بەو جۆرەش خاڵی نین لە بەرهەمی خراپ و لە نوسینی هەڵیتوپەڵیت. چۆن بە سەر كتێبی گرنگ و تایبەت و سەنگیندا دەكەوین، ئاوەهاش دەرگیری كتێبگەلێك دەبین كە …

درێژه‌

دیراسەیەکی ستراتیژی بۆ ئاو لە عیڕاقدا

د. مەدیحە سۆفی هاتنەکایەوەی قەیرانی ئاو، کە هۆکارەکانی جۆراوجۆرن لەوانەش گرنگترینییان توندبوونی کێشەی گۆڕانی کەشوهەوا، جگە لە زۆربوونی دانیشتوان، بەفیڕۆدان و نالەباری بەڕێوەبردنی سیستەمی ئاو و زۆریتر، قەرانی ئاو هاتنەکایەوەیەکی لەناکاو و هەڵتۆقیو نییە، بەتایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتابەتتر لە عڕاقدا. لە کۆتایی سەدەی بیستەمەوە توێژینەوەکان دڵنیایی ئەوە دەدەن؛ …

درێژه‌

کتێبی فەلسەفەی ئازادی

لێپێچینەوەی: دڵشاد کاوانی بەم زووانە چاپ و بڵاو دەکرێتەوە کتێبی “ئازادی لێپێچینەوە”، لە فەلسەفەی ژان پۆڵ سارتەردا، کتێبێکی سەت لاپەڕەیی ڕەخنەیی فەلسەفییە، شەشەمین کتێبی چاپکراوی نووسەر و ڕەخنەگر دڵشاد کاوانییە، لە ماوەیەکی زۆر نزیکدا، لە دووتوێی بەرگێکی قەشەنگدا دەکەوێتە بەردیدی خوێنەران. ئەم کتێبە، شیکاری و ڕاڤەکردن و ڕەخنەگرتنە لە هەندێک …

درێژه‌

بۆچی فەلسەفە بە بابەتێکی سەخت دادەنرێت؟

یوسف ئیسماعیل پێشەکی: سەختی هەستپێکراوی فەلسەفە  زۆرجار فەلسەفە بۆ زۆر کەس بە بابەتێکی ترسناک دادەنرێت. زۆربەی بەهۆی ئاڵۆزیی و سروشتی ئەبستراکتەکەی دەگەڕێتەوە. بۆ ژمارەیەکی زۆری خوێندکاران فەلسەفە یەکەم ناساندنیانە بۆ بیرکردنەوەی ئەبستراکت و ئەم گۆڕانکارییە لە بیرکردنەوەی کۆنکرێتییەوە دەتوانێت تەواو چالاک بێت. سەرەڕای ئەوەش، ئەو چەمکانەی لە فەلسەفەدا باس دەکرێن …

درێژه‌

دەربارەی فەلسەفەی ئیمانوێل کانت

یوسف ئیسماعیل پێشەکی بۆ ئیمانوێل کانت Kant Immanuelو بەرهەمە فەلسەفییەکانی ئیمانوێل کانت بەشێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە گەورەترین فەیلەسوفەکانی هەموو سەردەمێک دادەنرێت، کە بە بەشدارییە پێشکەوتووەکانی لە چەندین بواری فەلسەفەدا ناسراوە. لەوانە، میتافیزیک، ئیپیستمۆلۆژی، ئەخلاق، جوانناسی.  کانت لە ساڵی ١٧٢٤ لە شاری کۆنیگسبێرگ لە ویلایەتی پرۆسیا لەدایک بووە، زۆربەی ژیانی لە …

درێژه‌

چۆن ئاو شەڕ هەڵدەگیرسێنێت و چۆن دەیکوژێنێتەوە

د. مەدیحە سۆفی گۆی زەوی بە هەردوو نیوەکەیەوە، چ نیوەی خوارەوەی و ج نیوەی سەرەوەی بە کێشە و ئەستەنگی جۆراوجۆری ئەم سەردەمە تەنراوە، سەرچاوەی سەرەکی کێشەکانیش خۆی لە سەپاندنی دەسەڵاتی ئابووری و پاشان سیاسی دەبینێتەوە. تاڵانکردنی سامانی سروشتی بەتایبەتی وزە و ئاکامە دژوارەکانی؛ کاردانەوەی نەرێنی بەسەر ژینگەی هەموو جیهاندا هەیە، …

درێژه‌