د. مەدیحە سۆفی لە دوای شەڕی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٧٣دا، کاتێ مسڕ و سوریا، بۆ ئازادکردنی ناوچە داگیرکراوەکانی نیمچە دورگەی سینا و بەرزاییەکانی جۆلان، هێرشیان کردە سەر ئیسرائیل، وڵاتە بەرهەمهێنەرەکانی وزە لە کەنداو، وەکو سعودیەو کوێت و عیڕاق، بۆ پاڵپشتیکردنی مسر و سوریا هەناردەی وزەیان کەم کردەوە، ئەمەش فشاری لەسەر بازاڕی …
درێژهقەیرانی ئاو، ئاڵنگارییەکی کپ و بێ دەنگ
د. مەدیحە سۆفی گرنگترین سامانە سروشتییەکان، کە بۆ بنیاتنانی شارستانییەت، ژیاری زیندەوەر، ئابووری، پیشەسازی و تەکنەلۆژیا لە هەموو سامانەکانیتر گرنگترە؛ ئاوە، کەمبوونەوەی ئەم سامانەش لە بەر چەندەها هۆکار، بەتایبەتی لەگەڵ زیادبوونی دانیشتوان و گۆڕانی کەشوهەوا، دەبێتە کێشەیەکی سەرەکی لە جیهاندا، ناوەندی جیهان بۆ سامانە سروشتییەکان World Resources Institute ( WRI …
درێژهبۆ پلەی گەرمی لە ئەوروپا لە چاو کیشوەرەکانیتر زیاتر بەرز دەبێتەوە؟
د. مەدیحە سۆفی شارەزاکانی بواری میتیۆرۆلۆژی ئاماژە بەوە دەدەن؛ کە ئیتر لەمەودوا، کەشوهەوای گشتی لە جیهاندا، کەشوهەوایەکی ئارام و ئاسایی نابێت، بەتایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. کاتێ پلەی گەرمی لەو ناوچانەدا بەرەو سەرووی پەنجا پلە بەرزدەبێتەوە و وشکەساڵی لەمەودای کەمدا دوبارەدەبێتەوە، بەڵگەی تەواوی ئەوەیە کە نەک هەر ئیکۆسیستیمەکان …
درێژهدیاردەی ئێل نینۆ لە کەشوهەوادا
د. مەدیحە سۆفی دیاردەی ئیل نینۆ ، دیاردەیەکی سروشتییە و لە ماوەی دوو تا حەوت ساڵ جارێک، لە کەنارەکانی رۆژهەڵاتی ئوقیانوسی هێمندا دووبارە دەبێتەوە و هیچ پەیوەندی بە گۆڕانی کەشوهەواوە نییە، تەنها ئەوە نەبێ کە لە میانەی گۆڕانی کەشوهەواوە دیاردەکە هەندێ توندتر دەبێت. لە کەنارەکانی ئەمریکای باشور و زیاتر لە …
درێژهلە شەڕی کەنداودا، نەوت یا ئاو کامیان چەکی بەهێزترن؟
د. مەدیحە سۆفی جوگرافیای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە رووی سامانی سروشتییەوە بەتایبەتی وزە دەوڵەمەندە، وەلێ لە ڕووی سامانی ئاوەوە جوگرافیایەکی سەخت و هەژارە، روباری کەمە و هەڵکەوتەکەشی وایە کە گۆڕانی کەشوهەوا کاریگەری زۆری لەسەر بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەو دەڤەرەدا هەیە و کاردانەوەی زۆری لەسەر کەمبوونەوەی ئاو، وشکەساڵی، هەڵکردنی تۆز و خۆڵ، …
درێژهگۆڕانی دیمۆگرافی بەهۆی گۆڕانی کەشوهەواوە
د. مەدیحە سۆفی لە دوای شەڕی جیهانی یەکەم و دروستبوونی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی، شێوازێكی گشتی و نوێ لە ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی کێشەکانی جیهان هاتە کایەوە، یەکێک لەو کێشانە کێشەی پەناهەندە و ئاوارەکان بوو، بۆیە لە ڕێککەوتنی جنێف بۆ پەناهەندە؛ کە لەساڵی ١٩٥١دا ساز کرا، بڕیار لەسەر مافی پەناهەندەیی درا. بەپێی ئەم …
درێژهسروودی “ئاو و ئاوەدانی” لە سەردەمی قەیرانەکاندا
د. سارا زەید لەو کاتانەی کە قەیرانە دەستکردەکانی عیراق، سێبەری ڕەشیيان بەسەر ئاسۆدا کشابوو، دەنگەکان تەنها ناڵەیان دەزرکاند، هیوا وەک گوڵێکی بەهار سەری هەڵدا و ڕووی لە ئاوەدانی کرد. لەو سەردەمە دژوارەدا، کە هەموو هێزە کوردنەویستەکان دژی وەستابوون، پڕۆژەیەکی مەزن وەک چراخانێک درەوشایەوە. ئەم پڕۆژەیە تەنها دابینکردنی ئاو نەبوو، بەڵکوو …
درێژهتێکچوونی یاساکانی سروشت
نموونەی کالیفۆڕنیا و باشووری کوردستان د. مەدیحە سۆفی نووسەری گەورەی یۆنانی نیکۆس کازانتزاکی لە ڕۆمانی زۆربادا، کە لە ساڵی ١٩٤٦دا بڵاوکرایەوە، لەسەر زمانی سەرۆک، کاتێ هەوڵی ڕزگاربوونی مێرولەیەک دەدات لە مردن، دەڵێ: ” ئیستا زۆر چاک لەوە گەیشتووم کە دەستدرێژیکرنە سەر یاساکانی سروشت چ تاوانێکی گەورەیە، دەبێ بە دڵنیاییەوە پشت …
درێژهبەراوردێک لە نێوان لای ئێمە و لای ئەوانیتر
نەزیرە حارس بەشی دووەم: لە ناوەراستی مانگی نۆی ئەمساڵ واتا ساڵی ٢٠٢٤، سەردانێکمان کرد بۆ وڵاتی ئوردون، زۆرترینی کاتەکە لە شاری (عەمان)ی پایتەخت ماینەوە، من پێشتر لە سەرەتای ساڵانی (٢٠٠٠)، ئەو وڵاتەم بینیبوو، ئەو کات (١٠٠)دۆلار بەرامبەر بە (٧٠) دیناری ئوردونی بوو، ئیستاش نرخی دیناری ئوردونی هەر هەمان نرخە و …
درێژهبەراوردێک لەنێوان لای ئێمە و لای ئەوانیتر
نەزیرە حارس بەشی یەکەم رێکەوتی 13ی تەمووزی 2024 لە سەردانێکدا بۆ تورکیا، لە شاری ترابزۆن، رێبەری گەشتەکە بردینی بۆ ئەشکەوتی (کاراجا) لە بەرزیی 1550م لە رووی دەریاوە لە ناوچەی زیجار، نزیک شارۆچکەی کوشندرا. ئەشکەوتی کاراجا، رێک وەکوو ئەشکەوتی (کونە با)ی لای خۆمانە، بەڵام بەجیاوازیی زۆرەوە لە رووی خزمەتگوزاری و گرنگیپێدان، …
درێژه
transcultures ترانسكولتوور