شیكاریی

ململانێی پیاوسالاری و ژنسالاری لە کورتە چیرۆکی “ئیمپراتۆریای ژن”ی دڵشادکاوانی

 توێژەینەوە: هیڤی عمر یاسین بەشی یەکەمی توێژینەوەکە (تیۆری) پێشەکی  ململانێ یەکێکە لەو پرسە گرینگانەی کە زانستە مرۆڤایەتییەکان و دەروونیەکان گرنگی پێدەدەن، بەشێکە لە ڕەفتاری مرۆڤ، مرۆڤ دوای لەدایکبوونی ڕووبەڕووی ململانێکانی ژیان دەبێتەوە. ململانێ تەنها لەنێو خودی دوو ڕەگەزی جیاوازدا نییە، بەڵکو تەنیا لەنێو خودی یەک ڕەگەزیشدا بوونی هەیە، بەڵام هۆکار …

درێژه‌

بیری مرۆڤ لە نێوان پێکدادانەکانی مانەوە و فەزیلەتی بوون

فەلسەفە، ئایین، کولتوور، سیستەم، زانست، بە نموونە دڵشاد کاوانی بەشی یەکەم (1) پێشەکی  دروستکردنی بێهاوتای گەردوون هەمیشە سەرساممان دەکات بە شکۆمەندی سروشتی خۆی لە ماوەی ملیۆنان سەدەی جووڵەی ڕێکوپێک لە هەموو شتێکدا لە وردی تەنۆلکە ئەتۆمییەکانەوە تا گەورەی هەسارەکان. لەو ساتانەدا بیرکردنەوەمان دان بەوەدا دەنێت، کە هەموو دەستکەوتەکانی کۆتایی هاتووە. …

درێژه‌

هێزی سروشت و هێزی زانست

د. مەدیحە سۆفی زانا و شارەزایانی بواری جیۆلۆژی دەمێکە گەیشتوونەتە ئەو ڕاستییەی، کە گۆی زەوی بە گشتی بریتی نییە لە یەک پارچە، بەڵکۆ چەند پارچەیەکی جیاوازن پێیان دەگوترێ (پلێتی تێکتۆنی)، بەریەککەوتنی کۆتایی ئەو پارچانە و لێخشاندنیان لەگەڵ یەکتردا وزەیەک دروست دەکات؛ ئەو وزەیە بەشێوەی ماتەوزە لە چینەکاندا کۆدەبتەوە و دەمێنێتەوە[[1]] …

درێژه‌

ئایندەی مرۆڤ و تەکنەلۆژیا لە زنجیرەی ”ئاوێنەی ڕەش”

ڕزگار کاوانی (١) ئەم زنجیرەیە، کە بە زمانی ئینگلیزی ناونیشانەکەی black mirror، باسی کاریگەریی تەکنەلۆژیا لەسەر مرۆڤ دەکات. بەپێی چیرۆکەکانی هەر زنجیریەکی، دەکرێت لە داهاتوودا ڕووبدات، بەشێکیش ئێستای مرۆڤایەتی لەناویدا دەژین. دەمەوێت بە کورتی بۆچونی خۆم لەسەر یەکە یەکە لە زنجیرەکان لێرەدا بنووسم، چونکە پێم وایە سوودی دەبێت بۆ ئەوانەی …

درێژه‌

ســـــینەمای ئێـــــرانی و دیـــوەکـــــەی تـــری مــــرۆڤ

خەلیل زێوەیی ئەگەرچی سینەمای ئێرانی بەدەرنیە لە کاریگەریی سیستەمی سیاسی، وەک هەر سینەمایەکی تری وڵاتانی سێیەم، ئەمەش بۆتە حاڵەتێکی سروشتی لە تەواوی دونیا، کە هونەری سینەما جیاواز لە هونەرەکانی تر کەوتۆتەژێر فۆکەسی سیاسی و تەنانەت بەشێک لە سیستەمە سیاسیەکان، وەک پڕۆژەیەکی سیاسی بەکاری دێنن لە ململانێکانیاندا، بەڵام یەکێک لە خەسڵەت …

درێژه‌

ماركسیەتی پۆست مۆدێرنە، گەڕانەوەی ماركس بۆ كۆمەڵگە

سمکۆ محەمەد زیاتر لە 30 ساڵە فكر كەوتۆتە خزمەت كاپیتالیزمی هاوچەرخی دوای سۆڤیەت، لەدوای ئەزموون كردنی مۆدێرنەوە كە بونیادگەراكانی بەرهەمهێنا و ماركسیان وەكو پیاوێكی ئایدیۆلۆژیستی دۆگما پێناسە كرد، ئیدی دژەكانی بەهەموو ئایدیاكانەوە ئەم فەلسەفەیەیان لەبیری خەڵكدا بردە دەرەوە، تەنانەت لەنێو شانە حیزبیەكانیشدا هەوڵێك هەبوو بۆ ناشیرین كردنی ماركس و خودی …

درێژه‌

هەردوو دیوی بانگخواز و نووسەر

دلێر محەمەد نوری بانگخواز: بانگخواز کەسایەتیەکی جێگیری نەگۆڕی متمانەبەخۆی، ڕەشباوەڕی ئایینییە. ئەو هاتووە، پەیامێکی ئایینی ڕووتی ئامادەکراوی نەسەلمێنراو لە ڕووی زانست و لۆجیکەوە، بگەیێنێت. هەر بۆ ئەوەی کە ئەرکەکەشی، زوو کۆتایی نەیەت، لووتی خۆی، لە زۆر مەسەلەی زانستی و کۆمەڵایەتی و مێژوویی و مرۆڤایەتیشەوە، وەردەدات. سەرچاوەی زانیارییەکانی بانگخواز لە یەک …

درێژه‌

بۆ ئەو هەموو تراژیدیایە لە باشوور شۆڕشی هەڵنەگیرساند؟

د. مەدیحە سۆفی قسەکردن لەسەر دۆخی ژیار و ئاستی ئازادی ئێستای ژنان لە وڵاتانی ڕۆژئاوادا، بە مانای بەراوردکردنی نییە لەگەڵ ئاستی ژیاری نێو کۆمەڵگەی خۆمان، بۆ گەیشتن بەو ئاستەی ئێستا لەو وڵاتانەدا مێژوو قسەی خۆی هەیە و قۆناغەکانی ئەو گۆڕانە بەپێی پێداویستی ئەو کاتە ئەو گۆڕانەی بەدوای خۆیدا هێناوە، دەبێ …

درێژه‌

فەلسەفە لە نێوان چییەتیی مەعریفە و پێویستیی بابەتیی بوون

دڵشاد کاوانی هەرچەندە بە درێژایی مێژووی فەلسەفە لەگەڵ هەر ڕەوت و دیدگا و قوناغێکی فەلسەفییدا، فەلسەفە وەک میکانزمێکی فکریی مەعریفی لەپاڵ ئەو چەمکانەی کە کاری فەلسەفەکاری کراوە، فەلسەفە خۆشی کەوتۆتە بەر شەپۆڵی هزری و پێناسە و وێنای جیاوازی بۆچوونەکان، بۆیەشە زۆر لەبارەی فەلسەفە نووسراوە و جۆرەها شیکارو ڕاڤەی بۆ کراوە. …

درێژه‌

شۆرش، ل هه‌مبه‌ر چه‌مكێ مرنا بابا

نموونه‌/ مودێربوونا ئه‌قلێ سه‌رده‌مى جوان عزه‌ت باب، پێناسه‌كا كویرا هزرى و دیرۆكى و سیاسى یه‌. هزربكه‌ به‌رى هزاران سالان رۆلێ بابى هه‌بوویه‌، بگره‌ ژ سه‌رده‌مێ ئیبراهیم و مۆسا پێغه‌مبه‌ر رۆلێ بابى رۆله‌كێ سه‌رده‌ست بوویه‌، ئانكو ئه‌ڤ پێناسه‌ و ره‌هه‌ ڤه‌دگه‌ریته‌ قۆناغا درۆستبوونا بنگه‌هێ بابسالاریێ. ل گورى وان زانیارێن د ئیكولۆژى/ …

درێژه‌