شیكاریی

ئەو شارەزایانەی فەلسەفە کە بەگوێدەسەڵاتدارەکان دا دەخوێنن

د. نەوزاد جەمال پێشتر سەبارەت بە ئەرک و رۆڵی فەیلەسوف باسی تێزەکەی ‘ئەفلاتون’م کرد[1] کە پێیوابوو شیاوتریین کەس حوکمڕانی بکات فەیلەسوفەکانن یان بەلانی کەمەوە، دەبێت دەسەڵاتدارەکان لەلایەن فەیلەسوفەکانەوە پێگەیەندرابن. هەڵبەت، ئەو تێزە جێی مشتومڕ و رەتدانەوەیە و جگەلەوەی خۆشی بە ئاگری ئەو پەیوەندییەی نیوان فەلسەفە و دەسەڵاتدار سووتاند. بەڵام، ئەمڕۆ لە …

درێژه‌

٨ی ئازار، لە ڕوانگەی ”سی مورغەکەی” فەریدالدین العەتار

بەیان سەلمان زۆربەی چالاکوانانی ژنان، کورد و بێگانە، بە گشتیی جەغت لە بابەتی توندوتیژی دژی ژنان دەکەن. ئەمە وایان لێ دەکات بابەتەکانی تر لەبیر بکەن وەک تێکۆشانی ژنان و پێگەیان لە نێو جیهانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.   بێگومان توندوتیژی پشتگوێ ناکرێت، وەلێ ئەوە بەشێکە لە پرسی گەورەی ژن، چونکە ئەگەر بپرسین …

درێژه‌

شۆڕشی کەزی

د. مەدیحە سۆفی لە پاش پەیماننامەی سیڤەر لە ساڵی ١٩٢٠دا و لەبارچوونی خەونی دەوڵەتی کوردی، پاشتر مۆرکردنی پەیماننامەی لۆزانی ساڵی ١٩٢٣ و دابەشکردنی کوردستان بەسەر چوار پارچەدا، چەندەها شۆڕش و بزووتنەوەی رزگاریخوازی سەریهەڵدا و خەبات و تێکۆشان هەر بەردەوام بوو، سەرەتا مێژووی دوای پەیماننامەی لۆزان بە سەروەختێکی بێئومێدی و رەشبینیدا …

درێژه‌

”میتامۆرفۆسەکان”ی ئۆڤید

ئامادەکردنی: كامۆ حەوێزیی یەكێك لەو بابەتانەی كە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا گرنگی پێدراوە، ئەفسانەیە، ئەفسانە ئەو دونیا جاویدییەی كە ئەدەب و هونەر سوودی زۆریان لێ‌ وەرگرتووە، بەتایبەت هونەری سینەما، ئەوەی گێڕانەوەی ئەدەبیات و هونەری سینەما جیادەكاتەوە، ئەفسانە و چیرۆكە ئەفسانەییەكانە، كتێبی « میتامۆرفۆس» یەكێكە لەو كتێبە گرنگانەی كە بەیان سەلمان لەڕێی …

درێژه‌

دۆخی ئیپستینی دەسەڵات

د. نەوزاد جەمال دکتۆرا لە فەلسەفەی رەخنەگەرایی کانت دۆخی ئیپستینی دەسەڵاتچۆن راستیی ئەو پەروەندانەی دزە دەکرێن پەردەپۆشدەکرێن و لەگەڵ وەهمدا ئاوێتە دەبن؟ ”هەمیشە دەسەڵاتدارەکان بە کۆشکە رازاوەکانیان، کەلاوەکانی ناخیان دەشارنەوە. لە پشت دیکۆرە سیحراویەکەی باڵەخانە بەهەشتیەکانیانەوە دۆزەخێکیان هەیە.” نەوزاد جەمالسەرەتافایلەکانی ئیپستین لە چاپتەرێکی تری -بێئەدەبی-ئابڕووچوون کە بە ژانرێکی ئەدەبیی دەچێت! ئەو …

درێژه‌

واتا و بەهای ژیان یان فه‌لسه‌فه‌ی ژیان؟

‘’مرۆڤ چەندە بزانێت، هەر ئەوەندە دەژی’’ دکتۆر نەوزاد جەمال پێشەکی [1] هه‌قیقه‌ته‌ سه‌خت و ناخۆشه‌که‌: وەکچۆن که‌سمان بکات و شوێنی له ‌دایکبوونمان هه‌ڵنه‌بژاردووه، ئاوەهاش بۆ هاتنه‌ نێوژیان و ئەم جیهانە‌شەوه‌ پرسمان پێ نه‌کراوه‌ تا ئیتر بپرسین: بۆ بژین؟ لەپێناو چیدا؟ رەنگە ئەو بۆچوونەی مارکس کە دەڵێت “مرۆڤەکان مێژووی خۆیان درووستدەکەن، …

درێژه‌

قەفەسی ژوورێک

خوێندنەوەیەک بۆ هونەری (تەهچینگ هسیه) بەیان سەلمان لەو دەقەی ئەحمەد نەبەز، دەربارەی كاری نمایشی هونەرمەند (تەهچینگ هسیهTehching Hsieh ) بەناونیشانی ”پارچەی قەفەس” Cage Piece یاخود ژووری قەفەس، هونەرمەند هسیە لە ساڵێ ١٩٧٨ تا ساڵی ١٩٧٩ ئەو نمایشەی ئەنجام داوە. پاش تێپەڕینی ٤٦ ساڵ بەسەر ئەو نمایشە، ئەمڕۆ ئەم پارچە داخراوە …

درێژه‌

پارچەی قەفەس

ئەحمەد نەبەز كاری نمایشی هونەرمەند “تەهچینگ هسیه-Tehching Hsieh” بەناوی “پارچەی قەفەس-Cage Piece” كە ساڵێكی تەواوی خەیاند لە ساڵێ ١٩٧٨ تا ساڵی ١٩٧٩ . لەم بەرهەمەدا هونەرمەند “هسیە” کات دەگۆڕێت “نەک شتەکان” بۆ ئەزموونێكی ناوەکی زمانی هونەری خۆی. بە پاڵپێوەنانی ساڵێکی تەواو بۆ یەک کردەی زیندانیکردن، ئاشکرای دەکات کە کات چەندە …

درێژه‌

چۆن ئەستێرەی فەیلەسوفی مەزن کوژایەوە؟

رازێک بە بۆنەی رۆژی جیهانی فەلسەفەوە د. نەوزاد جەمال پێشەکی سەرەڕای پێشکەوتنی پرۆگرامی خوێندن و توێژینەوەی فەلسەفیی لە زانکۆ ناسراوەکانی جیهان و زۆربوونی ژمارەی پسپۆڕی فەلسەفە، ناوی کاریگەر لە جیهانی فەلسەفەدا نابینرێت. مۆرکی فەیلەسوفێک لەسەر سەردەمەکە بەرچاوناکەوێت. ئەگەرچی تۆڕەکان دەرفەتی ناوبانگدەرکردنی بۆ “هەموو” رەخساندووە، کەمن ئەوانەی دیمەنەکەیان داگیرکردبێت. فەیلەسوفێکی وەک …

درێژه‌

قەیرانی مانا لە كارە هونەرییەكانی ئێستادا

ئەحمەد نەبەز یەکێک لە کێشە زەقەکانی جیهانی هونەری (شێوەكاری) ئەمڕۆ، دروستبوونی ئەو بەرهەمانەیە کە بەبێ هیچ بناغەیەکی چەمکی و فیکری بوونیان هەیە. زۆرێک لە هونەرمەندان بەرهەمگەلێک بەرهەم دەهێنن کە لە ڕووی بینراوەوە سەرنجڕاکێشن بەڵام لە ڕووی چەمکییەوە بەتاڵن، کارگەلێکن کە لەناو کایەی ڕازاندنەوەدا گیریان خواردووە، بێ ڕۆح و بێ بیرۆکە، …

درێژه‌