کاتێک کوردەکە بەئاگا دێتەوە؟ د. نەوزاد جەمال رەنگە پەیوەندی کورد و مەلای جامی(1414 – 1492) لە خوێندنی کتێبی ‘شەرحی کافیە’ بێت لە حوجرەکانی کوردستان. نازانم مەلاکان بەسەرهاتی کوردەیان لە کتێبی ‘سەلامان و ئەبسال[1]‘ی ‘جامی’ بیستووە یان چۆن تێیگەیشتوون؟ بەڵام، رۆمانووسی کورد و جیهانی ‘بورهان سونمز’ ئەمساڵ لە …
درێژهخووەکانی مێشک لای دێکارت و فرەنسیس بەیکۆن
نەوزاد جەمال “لە جیاتی پاساو بۆ ئەو شتانەی نایانتوانیت بهێنیتەوە، بیانوو بۆ ئەوەی کە دەتوانیت بیکەیت بدۆزەرەوە” نەوزاد جەمال دێکارت و فرەنسی بەیکن، هاوسەردەم لە جوگرافیایەکی جیاوازدا بەڵام خاڵی هاوبەشیشیان: رزگارکردنی مێشک و هزری مرۆڤە لە چەوتی و بیرکردنەوەی هەڵە و بڕیاری نادرووست. ئەبێت مرۆڤ میتۆدی هەبێت لە بیرکردنەوە و …
درێژهقەدپاڵی نەهامەتی و داری ڕەنگین
دیدار تەها چرۆکردنی ویستی باڵاکان شتێکی بێ پاساوە. هاوشێوەکان ئەوەندە نەبینراون کە کۆچ بکەن بێ ئەوەی هەستیان پێ بکرێت. ئێمە ڕێی ئاڵۆز و پارچە پارچەمان گرتەوە بەر، بۆ ئەوەی تۆزقاڵێک شتە نادیارەکە ڕۆشنایی زیاتر بدات. من هەم، تۆهەیت، بۆ ئەوەی ببینە دەنکۆڵە خۆڵێکی ژێر خاکە بەرزەکان. ئەوەندە بچوکین؛ کە تا …
درێژهدێری سیستەری پڕێبنۆا
بەیان سەلمان مێژووی نۆتڕ-دام دو پڕێبنۆا (Pratum Benedictum) مێژوویەکی دێرینی سیستەرییە[1]، کە لە بێتێت، لە پارێزگای کروز، سەر بە ناوچەی (نۆڤێل-ئاکیتێن) دامەزراوە. لە ٣ی تشرینی دووەمی ١١٦٢ وەک بەرھەمی بەخشینی چەند گەورەخانەوادەیەکی (مالڤال) سەر بە ئابایی[2] سەرەکی (دالۆن) دامەزرا. لە ١١٦٣ بە فەرمانی سیتۆ Cîteaux لەگەڵ ئەو بەشە سەرەکییەدا بەیەکەوە …
درێژهئەگەر وزەی سەوز لە باشووری کوردستاندا پەیڕەو بکرێت؟
د. مەدیحە سۆفی لە دوای شەڕی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٧٣دا، کاتێ مسڕ و سوریا، بۆ ئازادکردنی ناوچە داگیرکراوەکانی نیمچە دورگەی سینا و بەرزاییەکانی جۆلان، هێرشیان کردە سەر ئیسرائیل، وڵاتە بەرهەمهێنەرەکانی وزە لە کەنداو، وەکو سعودیەو کوێت و عیڕاق، بۆ پاڵپشتیکردنی مسر و سوریا هەناردەی وزەیان کەم کردەوە، ئەمەش فشاری لەسەر بازاڕی …
درێژهئایینداری لە نێوان کولتوور و باوەڕی کەسیی دا
د. نەوزاد جەمال پرسیارێک کە دەبێت بە جیدیی بیری لێبکرێتەوە ئەوەیە؛ بۆچی خەڵکانێک بەتوندی داکۆکی لە ناسنامە و گێڕانەوەیەک دەکەن کە نەخۆیان داڕێژەریین، نە بەشێکیشە لەمێژوو و ئەزموونی ژیانی خۆیان؟ هەفتەکانی رابووردوو بەشێکی دانیشتوانی هەرێم، سەرگەرمی مۆندیال بوون. لە هەرێمێکەوە کە هەزاران کیلۆمتەر لە ئەرجەنتین یان بەڕازیل و ئیسپانیا و …
درێژهقەیرانی ئاو، ئاڵنگارییەکی کپ و بێ دەنگ
د. مەدیحە سۆفی گرنگترین سامانە سروشتییەکان، کە بۆ بنیاتنانی شارستانییەت، ژیاری زیندەوەر، ئابووری، پیشەسازی و تەکنەلۆژیا لە هەموو سامانەکانیتر گرنگترە؛ ئاوە، کەمبوونەوەی ئەم سامانەش لە بەر چەندەها هۆکار، بەتایبەتی لەگەڵ زیادبوونی دانیشتوان و گۆڕانی کەشوهەوا، دەبێتە کێشەیەکی سەرەکی لە جیهاندا، ناوەندی جیهان بۆ سامانە سروشتییەکان World Resources Institute ( WRI …
درێژهبۆ پلەی گەرمی لە ئەوروپا لە چاو کیشوەرەکانیتر زیاتر بەرز دەبێتەوە؟
د. مەدیحە سۆفی شارەزاکانی بواری میتیۆرۆلۆژی ئاماژە بەوە دەدەن؛ کە ئیتر لەمەودوا، کەشوهەوای گشتی لە جیهاندا، کەشوهەوایەکی ئارام و ئاسایی نابێت، بەتایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. کاتێ پلەی گەرمی لەو ناوچانەدا بەرەو سەرووی پەنجا پلە بەرزدەبێتەوە و وشکەساڵی لەمەودای کەمدا دوبارەدەبێتەوە، بەڵگەی تەواوی ئەوەیە کە نەک هەر ئیکۆسیستیمەکان …
درێژهبیر و هزری فەلسەفیی لە کوردستان
د. نەوزاد جەمال بیر و هزری فەلسەفیی لە کوردستان پوختەی ئەم بابەتە بە سەمینارێک لە بەشی فەلسەفە – زانکۆی سلێمانی لە ١٨/٥/٢٠٢٦ پێشکەشکراوە. –پێشەکی ئەم نووسینە درێژەدانە بەهەندێک وتار و سەمینار کە لە ([1] (2012 وە لام گەڵاڵە بووە. هەروەها، پرۆژەیەکە سەبارەت بە مێژووی فەلسەفە و بیروهوزر لە کوردستان …
درێژهدیاردەی ئێل نینۆ لە کەشوهەوادا
د. مەدیحە سۆفی دیاردەی ئیل نینۆ ، دیاردەیەکی سروشتییە و لە ماوەی دوو تا حەوت ساڵ جارێک، لە کەنارەکانی رۆژهەڵاتی ئوقیانوسی هێمندا دووبارە دەبێتەوە و هیچ پەیوەندی بە گۆڕانی کەشوهەواوە نییە، تەنها ئەوە نەبێ کە لە میانەی گۆڕانی کەشوهەواوە دیاردەکە هەندێ توندتر دەبێت. لە کەنارەکانی ئەمریکای باشور و زیاتر لە …
درێژه
transcultures ترانسكولتوور