transcultures

دێری سیستەری پڕێبنۆا

بەیان سەلمان مێژووی نۆتڕ-دام دو پڕێبنۆا (Pratum Benedictum) مێژوویەکی دێرینی سیستەرییە[1]، کە لە بێتێت، لە پارێزگای کروز، سەر بە ناوچەی (نۆڤێل-ئاکیتێن) دامەزراوە. لە ٣ی تشرینی دووەمی ١١٦٢ وەک بەرھەمی بەخشینی چەند گەورەخانەوادەیەکی (مالڤال) سەر بە ئابایی[2] سەرەکی (دالۆن) دامەزرا. لە ١١٦٣ بە فەرمانی سیتۆ Cîteaux لەگەڵ ئەو بەشە سەرەکییەدا بەیەکەوە …

درێژه‌

ئەگەر وزەی سەوز لە باشووری کوردستاندا پەیڕەو بکرێت؟

د. مەدیحە سۆفی لە دوای شەڕی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٧٣دا، کاتێ مسڕ و سوریا، بۆ ئازادکردنی ناوچە داگیرکراوەکانی نیمچە دورگەی سینا و بەرزاییەکانی جۆلان، هێرشیان کردە سەر ئیسرائیل، وڵاتە بەرهەمهێنەرەکانی وزە لە کەنداو، وەکو سعودیەو کوێت و عیڕاق، بۆ پاڵپشتیکردنی مسر و سوریا هەناردەی وزەیان کەم کردەوە، ئەمەش فشاری لەسەر بازاڕی …

درێژه‌

ئایینداری لە نێوان کولتوور و باوەڕی کەسیی دا

د. نەوزاد جەمال پرسیارێک کە دەبێت بە جیدیی بیری لێبکرێتەوە ئەوەیە؛ بۆچی خەڵکانێک بەتوندی داکۆکی لە ناسنامە و گێڕانەوەیەک دەکەن کە نەخۆیان داڕێژەریین، نە بەشێکیشە لەمێژوو و ئەزموونی ژیانی خۆیان؟ هەفتەکانی رابووردوو بەشێکی دانیشتوانی هەرێم، سەرگەرمی مۆندیال بوون. لە هەرێمێکەوە کە هەزاران کیلۆمتەر لە ئەرجەنتین یان بەڕازیل و ئیسپانیا و …

درێژه‌

قەیرانی ئاو، ئاڵنگارییەکی کپ و بێ دەنگ

د. مەدیحە سۆفی گرنگترین سامانە سروشتییەکان، کە بۆ بنیاتنانی شارستانییەت، ژیاری زیندەوەر، ئابووری، پیشەسازی و تەکنەلۆژیا لە هەموو سامانەکانیتر گرنگترە؛ ئاوە، کەمبوونەوەی ئەم سامانەش لە بەر چەندەها هۆکار، بەتایبەتی لەگەڵ زیادبوونی دانیشتوان و گۆڕانی کەشوهەوا، دەبێتە کێشەیەکی سەرەکی لە جیهاندا، ناوەندی جیهان بۆ سامانە سروشتییەکان World Resources Institute ( WRI …

درێژه‌

بۆ پلەی گەرمی لە ئەوروپا لە چاو کیشوەرەکانیتر  زیاتر بەرز دەبێتەوە؟

د. مەدیحە سۆفی شارەزاکانی بواری میتیۆرۆلۆژی ئاماژە بەوە دەدەن؛ کە ئیتر لەمەودوا، کەشوهەوای گشتی لە جیهاندا، کەشوهەوایەکی ئارام و ئاسایی نابێت، بەتایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. کاتێ پلەی گەرمی لەو ناوچانەدا بەرەو سەرووی پەنجا پلە بەرزدەبێتەوە و وشکەساڵی لەمەودای کەمدا دوبارەدەبێتەوە، بەڵگەی تەواوی ئەوەیە کە نەک هەر ئیکۆسیستیمەکان …

درێژه‌

بیر و هزری فەلسەفیی لە کوردستان

د. نەوزاد جەمال بیر و هزری فەلسەفیی لە کوردستان پوختەی ئەم بابەتە بە سەمینارێک لە بەشی فەلسەفە – زانکۆی سلێمانی لە ١٨/٥/٢٠٢٦ پێشکەشکراوە.   –پێشەکی ئەم نووسینە درێژەدانە بەهەندێک وتار و سەمینار کە لە ([1] (2012 وە لام گەڵاڵە بووە. هەروەها، پرۆژەیەکە سەبارەت بە مێژووی فەلسەفە و بیروهوزر لە کوردستان …

درێژه‌

دیاردەی ئێل نینۆ لە کەشوهەوادا

د. مەدیحە سۆفی دیاردەی ئیل نینۆ ، دیاردەیەکی سروشتییە و لە ماوەی دوو تا حەوت ساڵ جارێک، لە کەنارەکانی رۆژهەڵاتی ئوقیانوسی هێمندا دووبارە دەبێتەوە و هیچ پەیوەندی بە گۆڕانی کەشوهەواوە نییە، تەنها ئەوە نەبێ کە لە میانەی گۆڕانی کەشوهەواوە دیاردەکە هەندێ توندتر دەبێت. لە کەنارەکانی ئەمریکای باشور و زیاتر لە …

درێژه‌

تەڵەی مافی دەربڕین یان خۆناچارکردن بەوتن لە تۆڕەکاندا

د. نەوزاد جەمال هەندێکجار دڵخۆشم کە چین و توێژە جیاوازەکانیش تۆڕەکان بەکاردەهێنن و لە سەردەمەکە دانەبڕاون. بەدیوێکدا، تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان جێگەی دیوەخان و پەیوەندیی و کارسازی و هتد. گرتووتەوە. بەڵام، هێشتا ئەقڵیەتی دەستوەشاندن ماوە، تەنها چەکەکەی گۆڕراوە. ئاخر ئەکرێت تۆڕەکان بە ئەقڵیەتی شمشێر و تیروکەوان و قۆچەقانییەوە بەکاربهێنرێت؟ پەنابردنەبەر کۆمێنت لە جیاتی …

درێژه‌

ئۆرکێسترای جەنگ و تابلۆی دووایین ئێوارەخوانی عیسا

د. نەوزاد جەمال د. نەوزاد جەمال دکتۆرا لە فەلسەفەی رەخنەگەرایی کانت یەکێک لە شاکارەکانی نیگارکێشی ئیتالی لیۆناردۆ داڤینچی(1494-1498) تابلۆی’دوواین ئێوارەخوان’ی عیسا لەگەڵ دوانزە یارەکانی. تابلۆکە دیمەنی کۆمەڵێک نمایشدەکات کە لەسەر خوانێک کۆبوونەتەوە کە بەدوواین خوانی ئێوارە دادەنرێت. چونکە ئیتر دوای ئەوە عیسا دەگیرێت و لەخاچدەدرێت. لە تابلۆکەدا کەرتە نان و …

درێژه‌

کوردبوون و هەڵوێست

بەیان سەلمان پرسی کورد زۆر قورسترە لە پرس گەلێکی تر کە لە جیهاندا تیشک دەخرێتە سەریان و دەناسرێن. ئێمە لە ناوەوە، لە ئاستی پێشکەشکردنی بەرهەمەکانمان، بە تایبەتی نووسەران، بەردەوام بەرەوڕووی ڕەتکردنەوە دەبین. بە هۆی ئەوەی سەر بەم لایەن و ئەو لایەن نین، یان دانیشتوانی کوردی پارچەیەکین سەر بەو پارچەیەی ئەوان …

درێژه‌