د. مەدیحە سۆفی جوگرافیای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە رووی سامانی سروشتییەوە بەتایبەتی وزە دەوڵەمەندە، وەلێ لە ڕووی سامانی ئاوەوە جوگرافیایەکی سەخت و هەژارە، روباری کەمە و هەڵکەوتەکەشی وایە کە گۆڕانی کەشوهەوا کاریگەری زۆری لەسەر بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەو دەڤەرەدا هەیە و کاردانەوەی زۆری لەسەر کەمبوونەوەی ئاو، وشکەساڵی، هەڵکردنی تۆز و خۆڵ، …
درێژهشیکەرەوەی رووداوەکان کە خورییەکە شیدەکەنەوە ئیتر بۆیان ناڕێسرێتەوە
د. نەوزاد جەمال جار جار کەناڵە کوردییەکان دەکەمەوە، جگەلە کۆمەڵە کێشەی هونەری و پرۆفیشناڵیتی و دیاردەی سەیری سەمەرەو لە نواندن و دەربڕینی ووشە و جوڵەی جەستەو ئاستنزمی، بۆشاییەکی گەورە لە نەبوونی شیکەرەوەی زانستی رووداو و پێشهاتەکاندا دەبینم. هەر لە مەسەلەی گرانبوونی دۆلارو دابەزنینی دینار تا روماڵی جەنگەکان و ئەمەی ئەم …
درێژهتێکشکاندنی حەقیقەت لە ڕۆمانی “دەریا و خەونە شاراوەکەی مەرجان”ی بەیان سەلمان
ئارام حاجی لە وەسییەتە بەناوبانگەکەی گابرێل گاریسیا مارکیز-دا، ئەوەندە جەخت لەسەر دینامیکییەتی مرۆڤ کراوەتەوە، هێندە بە بەلای سەرکەوتنی مرۆڤ دا ناچێت بۆ جێیەک وەک دوا حەقیقەت. چونکە هەموو حەقیقەتێک لە خۆیدا چەقبەستووییەکە. دژی ئەو وزە دینامیکییەیە لە مرۆڤدا. دانانی خاڵە لەبەردەم داهێنانی مرۆڤ و سەرگەرمییەکانیدا. مارکیز دەڵێ: “هەمووان خەون بە …
درێژهئەو شارەزایانەی فەلسەفە کە بەگوێدەسەڵاتدارەکان دا دەخوێنن
د. نەوزاد جەمال پێشتر سەبارەت بە ئەرک و رۆڵی فەیلەسوف باسی تێزەکەی ‘ئەفلاتون’م کرد[1] کە پێیوابوو شیاوتریین کەس حوکمڕانی بکات فەیلەسوفەکانن یان بەلانی کەمەوە، دەبێت دەسەڵاتدارەکان لەلایەن فەیلەسوفەکانەوە پێگەیەندرابن. هەڵبەت، ئەو تێزە جێی مشتومڕ و رەتدانەوەیە و جگەلەوەی خۆشی بە ئاگری ئەو پەیوەندییەی نیوان فەلسەفە و دەسەڵاتدار سووتاند. بەڵام، ئەمڕۆ لە …
درێژه٨ی ئازار، لە ڕوانگەی ”سی مورغەکەی” فەریدالدین العەتار
بەیان سەلمان زۆربەی چالاکوانانی ژنان، کورد و بێگانە، بە گشتیی جەغت لە بابەتی توندوتیژی دژی ژنان دەکەن. ئەمە وایان لێ دەکات بابەتەکانی تر لەبیر بکەن وەک تێکۆشانی ژنان و پێگەیان لە نێو جیهانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بێگومان توندوتیژی پشتگوێ ناکرێت، وەلێ ئەوە بەشێکە لە پرسی گەورەی ژن، چونکە ئەگەر بپرسین …
درێژهشۆڕشی کەزی
د. مەدیحە سۆفی لە پاش پەیماننامەی سیڤەر لە ساڵی ١٩٢٠دا و لەبارچوونی خەونی دەوڵەتی کوردی، پاشتر مۆرکردنی پەیماننامەی لۆزانی ساڵی ١٩٢٣ و دابەشکردنی کوردستان بەسەر چوار پارچەدا، چەندەها شۆڕش و بزووتنەوەی رزگاریخوازی سەریهەڵدا و خەبات و تێکۆشان هەر بەردەوام بوو، سەرەتا مێژووی دوای پەیماننامەی لۆزان بە سەروەختێکی بێئومێدی و رەشبینیدا …
درێژه”میتامۆرفۆسەکان”ی ئۆڤید
ئامادەکردنی: كامۆ حەوێزیی یەكێك لەو بابەتانەی كە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا گرنگی پێدراوە، ئەفسانەیە، ئەفسانە ئەو دونیا جاویدییەی كە ئەدەب و هونەر سوودی زۆریان لێ وەرگرتووە، بەتایبەت هونەری سینەما، ئەوەی گێڕانەوەی ئەدەبیات و هونەری سینەما جیادەكاتەوە، ئەفسانە و چیرۆكە ئەفسانەییەكانە، كتێبی « میتامۆرفۆس» یەكێكە لەو كتێبە گرنگانەی كە بەیان سەلمان لەڕێی …
درێژهدۆخی ئیپستینی دەسەڵات
د. نەوزاد جەمال دکتۆرا لە فەلسەفەی رەخنەگەرایی کانت دۆخی ئیپستینی دەسەڵاتچۆن راستیی ئەو پەروەندانەی دزە دەکرێن پەردەپۆشدەکرێن و لەگەڵ وەهمدا ئاوێتە دەبن؟ ”هەمیشە دەسەڵاتدارەکان بە کۆشکە رازاوەکانیان، کەلاوەکانی ناخیان دەشارنەوە. لە پشت دیکۆرە سیحراویەکەی باڵەخانە بەهەشتیەکانیانەوە دۆزەخێکیان هەیە.” نەوزاد جەمالسەرەتافایلەکانی ئیپستین لە چاپتەرێکی تری -بێئەدەبی-ئابڕووچوون کە بە ژانرێکی ئەدەبیی دەچێت! ئەو …
درێژهخەڵات عومەر، لەدەستدانێکی زۆر گەورە
بێجگە لەوەی بڵێم کۆچی ناوەختی هاوڕێیەکی دێرین، لەدەستدانێکی ئێجگار گەورەیە، هیچی ترم نییە بیڵێم. خەڵات عومەر تەنیا نووسەرێک و ڕۆشنبیرێک نەبوو، لەلای ئەوانەی دەیانناسی، لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی دێرینی تر، ڕۆژانێکی خۆشی و سوێریمان بەسەر برد. ئەو ژیانە پڕ نەهامەتییەی کورد تیایەتی هەر ڕۆژێک بە کۆچێکی وەها دڵتەزێن داماندەچڵەکێنێت. ئەوەی بۆمان …
درێژهواتا و بەهای ژیان یان فهلسهفهی ژیان؟
‘’مرۆڤ چەندە بزانێت، هەر ئەوەندە دەژی’’ دکتۆر نەوزاد جەمال پێشەکی [1] ههقیقهته سهخت و ناخۆشهکه: وەکچۆن کهسمان بکات و شوێنی له دایکبوونمان ههڵنهبژاردووه، ئاوەهاش بۆ هاتنه نێوژیان و ئەم جیهانەشەوه پرسمان پێ نهکراوه تا ئیتر بپرسین: بۆ بژین؟ لەپێناو چیدا؟ رەنگە ئەو بۆچوونەی مارکس کە دەڵێت “مرۆڤەکان مێژووی خۆیان درووستدەکەن، …
درێژه
transcultures ترانسكولتوور